Nederland scoort slecht op zowel duidelijkheid als zzp-vriendelijkheid!

De discussie over zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en schijnzelfstandigheid speelt in meerdere Europese landen, maar de aanpak en regelgeving verschillen sterk per land. Nederland is met de Wet DBA en de voortdurende onzekerheid rondom handhaving en verduidelijking een van de strengste en meest chaotische landen als het gaat om zzp-wetgeving. Maar hoe zit het elders in Europa?

Europese ontwikkelingen rondom zzp’ers en schijnzelfstandigheid

1. Duitsland

• Duitsland heeft strikte regels tegen schijnzelfstandigheid (Scheinselbstständigkeit). De belastingdienst en sociale verzekeringsinstanties controleren streng of iemand wel écht zelfstandig is.

• Werknemers die economisch afhankelijk zijn van één opdrachtgever (meer dan 5/6 van hun inkomen) kunnen worden gezien als werknemers.

• Zelfstandigen moeten vaak aantonen dat ze meerdere opdrachtgevers hebben en over hun eigen tarieven en werktijden beslissen.

• Er is veel juridische onzekerheid, maar de Duitse regels zijn helderder dan in Nederland.

2. België

• België gebruikt de “arbeidsrelatiewet” en de kwalificatiecriteria voor zelfstandigheid.

• De wet onderscheidt verschillende sectoren, met strengere regels in bijvoorbeeld de bouw en transport.

• Er is een duidelijk onderscheid tussen echte zelfstandigen en schijnzelfstandigen, maar bedrijven kunnen aansprakelijk worden gesteld als ze iemand onterecht als zzp’er inhuren.

3. Frankrijk

• Frankrijk kent het “Auto-Entrepreneur” systeem, wat het makkelijk maakt om als zelfstandige te werken.

• Echter, bedrijven mogen niet zomaar zzp’ers inhuren voor structurele werkzaamheden; er gelden strikte regels om schijnzelfstandigheid te voorkomen.

• De Franse wetgeving is minder vaag dan de Nederlandse Wet DBA en biedt meer duidelijkheid.

4. Spanje

• Spanje heeft de TRADE-regeling (Trabajador Autónomo Dependiente) voor zzp’ers die grotendeels afhankelijk zijn van één opdrachtgever.

• Dit is een tussenstatus tussen werknemer en zelfstandige, met bepaalde arbeidsrechten.

• De overheid probeert schijnzelfstandigheid tegen te gaan, maar zonder de chaos zoals in Nederland.

5. Italië

• Italië kent verschillende typen zelfstandigen, waaronder de “Partita IVA”, vergelijkbaar met een Nederlandse zzp’er.

• De overheid controleert streng of zelfstandigen écht ondernemerschap vertonen.

• In bepaalde sectoren (zoals media en tech) wordt schijnzelfstandigheid aangepakt met minimumtarieven en bescherming.

6. Verenigd Koninkrijk (UK)

• Het VK heeft de IR35-wetgeving, die lijkt op de Nederlandse Wet DBA.

• Werken via een persoonlijk dienstverleningsbedrijf (PSC) wordt streng gecontroleerd, vooral in de publieke sector en grotere bedrijven.

• Als iemand onder IR35 valt, wordt hij/zij fiscaal behandeld als werknemer.

Is Nederland uniek in de zzp-heksenjacht?

Ja en nee.

• Ja, omdat Nederland zich al jarenlang in een handhavingsvacuüm bevindt en het zzp-beleid constant verandert, waardoor veel ondernemers en opdrachtgevers in onzekerheid zitten.

• Nee, omdat veel Europese landen zzp’ers reguleren en schijnzelfstandigheid willen voorkomen, maar vaak met een duidelijker en werkbaarder systeem.

Nederland lijkt wel een van de landen waar de overheid het meest worstelt met een praktische oplossing. De Wet DBA is in de praktijk onuitvoerbaar gebleken, terwijl andere landen vaak helderdere criteria of alternatieve statuten (zoals TRADE in Spanje of IR35 in het VK) hebben om zelfstandigheid te reguleren.